Page 58 - Maarif Teşkilatı Hakkında Bir Layiha

halde bırakmakta, yükselmeye namzet olan zekâları ve istidat-
ları köreltilmekte, ilim ve irfanı yalnız bir kısım kalil zadegâna
inhisar ettirmekte [aristokrat azınlığın tekeline vermekte] hiç bir
menfaati yoktur ve olamaz. Çünkü iktisadî ve içtimaî hayatın
temelini teşkil eden müstahsil [üretici] halk kitlelerinin yüksel-
mesi nisbetindedir ki, memleket terakki edecek [yükselecek], halk

hükümeti kuvvetlenecektir. Bu suretle, devlet işlerinde evvelkine
kıyas kabul etmeyecek derecede büyük bir salâh [iyileşme] hasıl
olacaktır. Çünkü hükûmet memurlarında olduğu kadar bütün
cemiyet işlerinde de her mevkie yalnız ehil olanlar gelecektir.

Çocukların Tahsil Karşısında Müsavatını Temin İçin

Alınması Zaruri Olan Tedbirler
Diğer mühim bir nokta, bu halkın, yani milletin bütün çocukla-
rının tahsil karşısında müsavatı [eşitliği], hakkın sırf kuru sözden
ibaret olmamasını temin etmektir. Bunun için yalnız ilk tahsilin
değil, bütün tahsil derecelerinin fakir çocuklar için meccani [yatılı]
olması, aynı zamanda orta ve yüksek tahsillerin, yalnız bu tahsil-
leri takip edebilecek zekâ ve istidatta olan çocuklara, gençlere açık

bulunması lazımdır. Zekâsız ve kabiliyetsizler, tahsil masrafını
vermeye muktedir dahi olsalar, yüksek mekteplere kabul edil-
meyeceklerdir. İşte bu nokta-i nazara göre meccanilik [bu görüşe
göre parasızlık] sistemi esaslı bir surette ıslah ve tevsi edilecektir
[genişletilecektir]. Meccanilikte yalnız fakirliğin esas olarak kabulü
doğru değildir. Nasıl ki bir çocuk sırf zengin olduğu için yüksek
tahsile kadar yükselmek hakkına malik değilse, bir fakir çocuğu
da sırf fakir, yetim, hatta şehit çocuğu olması dolayısıyla, müstait

[elverişli] ve kabiliyetli olmadığı bir tahsili takip etmek hakkını
kazanamaz. Meccanilikten istifade edecek olanlar; her derece-i tah-

58