Page 111 - Dünya Eğitimine Yön Verenler - I

işlevin nasıl konsensüse yol açtığı ile değil onun nasıl hâkimiyet ve ayrıcalık
temelini oluşturduğuyla ilgilenmekteydi.
Ayrıcalık ve hâkimiyetle olan bağlantısına ilişkin olarak Bernstein’in çalış-
ması Durkheimian temeliyle uyum içinde kalırken sistematik olarak Marxism
ve Weberian kategorilerini entegre etmiştir ve Karabel ve Halsey’in aradığı
sentezlere yönelik olasılıkları tedarik etmiştir. Bernstein’in çalışması Durk-
heimian olmaya devam etmiştir çünkü Atkinson’un da işaret ettiği gibi iş
bölümü, sınır muhafazası, sosyal roller, ritüel-dışa vurumcu düzen, kültürel
kategoriler, sosyal kontrol ve mesaj tiplerine ilişkin bir analiz aracılığıyla me-
kanikten organik dayanışmaya yönelik değişikliklerin keşfedilmesi gerekli
bir aktivite olmuştur. Bu çalışma kodların analizi vasıtasıyla kültürel aktarım
biçimlerini gözden geçirme teşebbüsünde bulunmuştur. Ayrıca çalışması, sı-
nıflandırma ve düzenleme kodlarını kapitalist toplumlardaki istikrarsız da-
ğılımla ilişkilendirmeye devam etmiştir. Sınıf ve pedagoji çalışması organik
dayanışmadaki değişikliklerin analizinde açık şekilde daha fazla Durkheimi-
an iken daha sonraki çalışması farklı sosyal sınıflara yönelik farklı pedagojik
uygulamaların sonuçları ile daha fazla ilgilenmekteydi. Daha da önemlisi 40
yılı aşkın süredir projenin asıl temeli olan eşitsizlik ve eğitime ilişkin pek çok
sorunun tekrar gündeme gelmiş olmasıydı.

Bundan ötürü, Bernstein 1970’li yıllardan itibaren konuya ilişkin çok sayı-
da önemli işler başarmıştır. İlki, okul bilgisi ve iletim teorisini geliştirmiş ve
eğitimde “ne”nin nasıl aktarıldığını örneklerle açıklamıştır. İkincisi, evvelki
çalışmasının toplum dil bilimsel yönlerini okullaşma kodlarının analizi ile
ilişkilendirmiştir. Üçüncüsü, okullaşma süreci ve içeriğinin sosyal sınıftaki
farklılıklarla ilişkilendirme ve bu farklılıkların müfredat ve pedagojideki so-
nuçlarına ilişkin bir analizi gerekli kılmak. Bernstein sosyoloji kapsamında
yapısalcı ve tartışmalı yaklaşımların geçici bir entegrasyonunu sağlamıştır.
Bernstein’in Çalışmasının Eleştirisi

Bernstein’in önceki çalışmalarına yönelik eleştirilerin çoğu eksiklik ve
farklılık konuları etrafında dönmüştür. Bernstein çalışmasının ya bir eksik-
lik ya da bir farklılık yaklaşımına dayandırıldığı görüşünü kabul etmemiş-
tir. Daha çok kod teorisinin aile ve eğitimsel yapılar ve süreçlerinin makro
seviyelerini irtibatlandırmak ve istikrarsız eğitimsel performansa yönelik bir
açıklama getirebilmeye yönelik olduğunu iddia etmiştir.

“Kod teorisi iletişimin ayrıcalıklı ilkelerinin eşit olmayan dağılımını dü-
zenleyen bir sosyal sınıf olduğunu ileri sürer… Ve bu sosyal sınıf düzensiz

110 • DÜNYA EĞİTİMİNE YÖN VERENLER DÜNYA EĞİTİMİNE YÖN VERENLER • 111