Page 55 - Maarif Teşkilatı Hakkında Bir Layiha

Fransa’da Tek Mektep Komisyonu
Bu cümleden olmak üzere, Fransa Hükümeti Heryo Kabinesi
zamanında bu meseleyi esaslı bir surette tetkik etmek için bir “Tek

Mektep Komisyonu” teşkil etmişti. Fakat Fransa gibi, geldikleri
imparatorluk devirlerine, Kurun-u Vusta [Ortaçağa]’ya kadar
uzanan -devletin veya ruhbanın idaresinde- terbiye ve tahsil
müesseselerine ve muhafazakâr zihniyetli kuvvetli bir burjuva
ve küçük burjuva sınıfına malik olan bir memlekette, mektep
sistemini, bir hamlede baştan aşağı değiştirmek son derece müş-
kül bir iştir. Bu azim [büyük] teşebbüse girişecek olanların, eski
devirlerin yadigârları aristokrat ve yeni devrin hakimleri burju-

va ailelerden, dini ve içtimaî hurafelerden kurtulmamış ilim ve
mektep adamlarından, menfaatleri muhtel olacak [bozulacak] her
cinsten mürteci ve muhafazakâr unsur ve zümrelerden ve siyasi
partilerden müteşekkil kuvvetli ve kesif [yoğun] bir muhalefet
cephesi karşısında kalacakları bedihidir [açıktır].

An’aneci Fransa’da cezri inkılap [köklü dönüşüm] yapmak müşkül-
dür. Bunun içindir ki “Tek Mektep Komisyonu” uzun zamandır
faaliyetlerine rağmen henüz tam ve müsbet bir eser meydana
getirememiş, ancak bazı münferit icraat esasları tesbit etmiştir.

Daha doğrusu Maarif Nezareti [Eğitim Bakanlığı], bu ıslahatın
birdenbire bir kül [bütün] halinde değil, ceste ceste [parça parça],
tedricen [aşamalı olarak] tatbik edilebileceği fikrindedir. Şimdilik
yapılması arzu edilen ıslahat, lise ve kolejlerin iptidai sınıfların-
da tedrisatın bundan sonra, ilk muallim mektepleri mezunları
tarafından verilmesi, ilk mekteplerin güzide talebesinin liselere
girebilmelerinin temini, mektep sonu tedrisatının tevsi ve teşmili,

mecburiyet-i tahsiliyenin [zorunlu eğitimin] on altı yaşına çıkarıl-

55