Page 441 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitimi Kuruluşlar ve Tarihçeler

4 0 9

Yeni okullar açamıyorlar, mevcutlarını genişletemiyorlardı.
İçlerinde öğretmenlere borçlananlar da az değildi. Toplanan
borçların ödenmesi ve bundan sonra borçlanmaya meydan
bırakılmaması için bir kanun yayımlanması da gerekmiştir.
Bu kanunda öğretmenlerin birikmiş alacaklarının devlet
ve İller bütçelerinden verilmesi hükümlere bağlanmıştır.
(K. 4 3 5 7 . M. 1. Muvakkat m. 1 - 3 )
Nitelik yönnünde çözülmesi gereken soravlara gelince:
1) Şehirlerdeki İlk öğretmen okullarında yetişen gençler,
hattâ köylü çocuğu olsalar da köylere gitmeğe pek istekli
görünmüyorlardı. Bunların içinde köylerde yıllarca çalışan
ve öğülecek başarılar gösterenler de bulunmakla beraber
genel olarak hele kızlar için köylerde çalışmak ve uzun
süre kalmak güç oluyordu. Şehir öğretmen okulları öğren­
cileri köy şartlarına ve ihtiyaçlarına göre hazırlanmıyordu.
Köy öğretmenliği için maaşça veya kıdem yönünden bir
fark ta gözetilmemişti. (789) sayılı kanundaki “tahvil* yetkisi
(M.22) de soravı çözmiye yetemezdi.
(1923 - 1924) te ilk öğretmen okullarının sayısı (20),
öğrencilerinin sayısı (3990) iken 1943-1944 te okul sayısının
(1 l)e, öğrenci sayısının da (2528)e düşmesinin, diploma alanlar
arasında da bu sayılarla orantılı olmıyan değişmeler görülme­
sinin sebepleri arasında yukaradaki soravlar ve güçlükler de
bulunsa gerektir.
Şu halde, kısaca, başvurulacak tedbirler şunlar olabilirdi:
A) Köye göre öğretmen yetiştirmek, B) İlk öğretim maaş ve
giderlerinin tamamını veya bir kesimini Devlet bütçesine
almak, C) İllere yeni gelir kaynakları bulmak, d) Köylerde,
ilk öğretim maaş ve masraflarını kılğın ve çekici yollarla kıs­
mak. Bu tedbirlerin; - (C) ayrık olmak üzere - uygu alanında
geçirdiği safhalar şunlardır: Köy Muallim mektepleri. Köy
Eğitmen kursları, Köy öğretmen okulları, Köy Enstitüleri.
Köy Muallim Mektepleri:
7 8 9 Sayılı Maarif teşkilâtı kanunu ile (M. 7) İlk muallim
mekteplerinin yanıbaşında bir de “Köy Muallim mektepleri«
kabul edilmiş bulunuyordu. 1 9 2 7 -1 9 2 8 ders yılında Denizli
erkek muallim mektebi Köy muallim mektebi haline getiril­
mişti, Kayseride Zenciderede de bir Köy muallim mektebi ku­
rulmuştu. Bu okullar için yapılan talimatnameye (1926) göre,