Page 410 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitimi Kuruluşlar ve Tarihçeler

3 8 0

îlk öğretimin ödevliliği işi bu arada bir daha ele alınarak,
Hükümetçe bu konuya dair bir Beyanname yayımlanmıştır
(1868). Darülmualliminde bazı «ıslâhat» yapılmış, bir de
İptidai Darülmuallimini kurulmuştur (1868). Harbiye Neza­
reti yakınında eski bir Matbaa binası onarılarak iptidai
Darülmuallimini oraya yerleştirilmiştir. Bu Darülmuallimi-
nin açılmasından önce Rüşdiye ve sıbyan mektepleri üze­
rinde işlenirken bir de “Sıbyan mekteplerinin ıslâhatına
dair Nizamname,, düzenlenmişti. Bu arada Rüşdiye mektep­
lerinin öğretim süresi olan dört yıl yetersiz görülerek beşe
çıkarılmış, sözü geçen Nizamnamede iptidailerin süresi 4 - 7
gösterilmiştir, özdeş nizamnamenin beşinci maddesinde.
«Balâda.zikr olunduğu veçhile çocuklar dört sene müddetle
zikr olunan dersleri tahsil eyledilten sonra bilimtihan me-
kâtibi rüşdiyye için derdesti küşad olan idadiyelere alına­
caklar ve işbu idadiyeler için malısusan ders cetveli tanzim
olunacaktır» denilmektedir. Bu madde, bize Maarifi Umumi­
ye Nizamnamesinin yayımlanmasından önce «İdadi» terimi­
nin başka bir mânada kullanıldığını ve idadinin rüşdiye ile
iptidai arasında bir öğrenim kademesi sayıldığını göster­
mektedir (1867).
Maarifi Umumiye Nizamnamesinin yayımlandığı 1869
yılında türlü vilâyetlerde 31 rüşdiye mektebi açılmış ve
İstanbulda yedi kız Rüşdiyesinin kurulmasına karar veril-
V miş bulunuyordu. Bu Nizamnamede o zamana kadar çeşitli
görüşlerle ele alındığı anlaşılan öğrenim dereceleri yeni
hükümlere bağlanmış, bu arada Darülmuallimine de önemi­
ne yaraşan bir yer verilmiştir.
Maarifi Umumiye Nizamnamesinde Darülmuallimin,
«Mekâtibi âliye» sınıflanırken başta gösterilmektedir. Bu
nizamnamenin, 51 inci maddesine göre: “Mekâtibi âliye.
Darülmuallimin ve Darülmuallimat ve Datülfünun ile Fünun
ve Sanayii muhtelife mektepleridir.« Bu madde; bize, yukarı­
da andığımız. “Maarif Nezaretinin Vazifelerine dair mevad,,
başlıklı tarihî belgenin ikinci maddesindeki okul dereceleri
arasında görülen “Mekâtibi fünuni mütenevvia* nın burada
da yüksek okullar arasında ve Darülfünundan sonra yeraldı-
ğını, o belgede hiç sözü geçmiyen Darüimualliminin bu
nizamnamede Yüksek Okulların başına geçirildiğini de
-anlatmaktadır.