Page 334 - İçtimai Mektep

3 2 6
hadslerinin eksikliğidir. Hürriyet hadsi, böyle
demek caizse sadece bir felsefe hadsidir. Hal­
buki bu hürriyetin teşekkülü, muhiti, haricî
şartlan... hakkındaki hads bir terbiye, peda*
goji hadsidir. işte bütün o feylesof ve terbiye­
cilerde eksik olan ve eksikliği eserlerinde ken­
disini gösteren seziş budur. Tam bir terbiye
felsefesi ruhi ve içtimai, bütün mutalara tam
bir surette dayanmak ve bunlar üzerine kurul­
mam sayesinde mümkün olur. Böyle yapılama­
yınca tatbikatta aksar. Şahsiyet telâkkisinde ve
İçtimai Mektep teşkilâtında benim mebdeimsos-
yo psikolojik bir mebdedir. Bir yandan içtimai
müesseselerin orijinal tabiatını göz önünde bu­
lundurmak, bir yandan da bu müesseselerin
fertteki tesirlerini, mürekkep tesirlerini görmek
ve Watson’un ruhiyat okulundan yararlanmak
sayesindedir ki bu kanaati elde etmiş bulunu­
yorum. Bu hususi teşkilât meşhur feylesof
ve terbiyecilerin sistemlerinde yaşıyan bütün
meziyetleri taşıyor. Buna mukabil onlardaki
mahzurları taşımıyor. Rousseau ananesinin iki
yüz yıldanberi işlediği değerler nelerdir? İşte
bazıları: çocuğun nevinde münferit bir gerçek
olduğu, çocuğun hürriyetine hürmet, tekâmülüne
karışmamak, eşya ve zaruretle terbiye, vaktin­
den önce bir terbiyenin tehlikesi, terbiyede hissî
ve ahlâkî unsurun üstünlüğü... Bütün bu me­
ziyetler İçtimai Mektep'in kabul ve temin ettiği
şeylerdir. Ancak bütün bu ihtiyaçları eski sis­
temler vasıtasiyle temin etmek istediğimiz za­
man teşebbüsümüz kısır kalmıya mahkûm olu­
yor. Niçin? Çünkü bunlar ayrı ayrı düşünül­
mesi ve istihsal edilmesi lâzım olan basit ve