Page 338 - İçtimai Mektep

3 3 0
sancıdır. Yalnız b‘r unsura, zaruret unsuruna
yer veriyor. Halbuki insan aynı zamanda se­
ven bir hayvandır. Tabiatında isyan ve nefret
gibi itaat ve sevgi de vardır. Kant bu işde bir
taraflı bir filozof olduğundan onun felsefesi
üzerine kurulacak pedagojinin de bir taraflı
olması zaruridir. Ancak sıkı istipdat ve konfor-
mism devirlerindedir ki Kant’ın terbiye naza­
risi doğru görülebilir. Onun için Kant’ın insan
tabiatı telâkkisini meselâ bir Tolstoy yahut Jean
Mari Guyau ile tamamlamak lâzımdır. Çünkü
Kant’ta bulunmi\an cazibe, sevgi ve tavilik
unsurları onlarda vardır. Böyle yaparak yeni
içtimaiyatçılığm noktai nazarına varmış oluruz.
Bu nedir? Ahlâkî hayatın zecir hem de sevgi
unsurlarından yoğrulmuş olmasıdır. Ne yap­
malıydı ki Kant’ta gerçek olan bu zecir unsuru
ve tavilik felsefesinde asıl olan sevgi unsuru
birleşmiş olsun? Bunun için en garip çare iki
ayrı nazariyeyi biribirine ekleyip amele saha­
sında eklektik bir neticeye varmak ve terbiye­
de bazan Kant’ı hatırlıyarak zecre, bazan da
Tolstoy ve Guyau’yu hatırlıyarak sevgiye mü­
racaat etırıek! Bu garip amelî vaziyetin neticesi
bütün çocuk terbiye edenlerin malûmudur: Ço­
cukta karakter yerine karaktersizliğin teşekkülü.
O halde İçtimai Mektep teşkilâtında olduğu giBi
çocuğu zecir ve sevgi unsurlarını canlı bir hal­
de toplıyan içtimai gerçeğe müracaat etmekteıl
başka bir şey kalmıyor. Orada hükmünü ya­
pacak olan kanunlar tabiatın olduğundan hiç­
bir keyfilik bahse mevzu olamaz. Orada hem
zümrelerin tabiatından çıkan ahlâkî ve gayrı
şahsi müeyyideler hem de yine zümrelerin ta­
biatından gelen cazibeler vardır.