Page 72 - Dünya Eğitimine Yön Verenler - II
P. 72
Ellen Key’in eğitimi gelişigüzel oldu. Önce evde annesinden sonra da kıs-
men Alman Fransız mürebbiyelerden eğitim aldı. Kiliseye “üyelik” hazırlığı
1865-1866 döneminde Stockholm’de özel bir okula devam ederken gerçek-
leşti. Ellen Key’in devam ettiği tek diğer okul ise Jenny Rossander’in “Yetiş-
kin Kadınlar İçin Eğitim Kursu” oldu. Bu sadece 1868-72 döneminde ve kış
aylarındaydı. Çünkü babasının sekreterliği yanında diğer birçok işe zaman
ayırması gerekti. Bunların yanında da kendi kendini özel olarak yetiştirdi.
Dolayısıyla eğitiminin formal olmadığı söylenebilir. Bu yüzden yaşamının
ilerleyen yıllarında “Çocuğun Yüzyılı” kitabında olduğu gibi kişisel gelişim-
de özgür bir eğitimin önemini vurgulaması tesadüf değildir.
Ellen Key “halkın lisesi” fikrine ilgi duydu. Memleketinde kadınlar için
bir halk lisesi kurup yönetmek hayatının amacı oldu. Fakat bu planları hayata
geçiremedi. Bunun yerine 1880’de Stockholm’de, ilk defa 1870’lerin sonunda
yedi öğrenciyle açılan özel bir kız okulundaki mütevazı bir görevi kabul et-
mek zorunda kaldı. Yine de kısa zamanda “halk eğitimi”ne olan ilgisini hal-
kın lisesinden başka bir alana yöneltti. 1883’te Stockholm’de İşçi Enstitüsünde
ders vermeye başladı. 1903’e kadar tarih, edebiyat, sanat ve çağdaş düşünce-
ler içeren bu derslere devam etti ve sonra tüm öğretmenlik faaliyetlerini terk
ederek hayatını serbest yazar olarak kazanmaya başladı.
Ellen Key çocukken bir Hristiyan olarak yetiştirildi. Büyüdükçe tedricen
bu inançtan ayrıldı. Nihayet Hristiyanlığı tamamen terk ettiğinde evrim dokt-
rini önem kazanıyordu. 1879’dan sonra Darwin, Spencer ve Huxley’i inceledi.
O yılın sonbaharında Londra’da hem Huxley hem de Alman biyolog Haeckel
ile karşılaştı. Ellen Key’in inanmaya başladığı evrim prensipleri eğitime dair
görüşleri üzerinde de etkili oldu.
Liberalizm atmosferinde büyüdü. 1870’lerdeki siyasi inançları radikal bir
tarzda liberaldi. Cumhuriyetçi fikirleri vardı ve özgürlük düşüncesine önem
veriyordu. 1880’ler ilerlerken düşünce tarzı daha radikal hâle geldi; önce dinî
düşünceleri, sonra da genelde sosyal yaşama dair düşünceleri etkilendi. Bu,
fazla okumadan kaynaklanıyordu. Diğerleri arasında Spencer ile birlikte po-
zitivist yazarları da okuyordu. 1880’lerin ikinci yarısında ve özellikle 1890’lar-
da sosyalist literatürü okumaya başladı ve giderek sosyalizme yöneldi.
Ellen Key’in eğitimle ilgili görüşlerine en çok etki eden yazarlar Rousseau,
Goethe, Nietzsche, Comte, Mill ve Spencer’di.
482 • DÜNYA EĞİTİMİNE YÖN VERENLER DÜNYA EĞİTİMİNE YÖN VERENLER • 483
