Page 148 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitimi Kuruluşlar ve Tarihçeler

ı s ı

deniliyordu. Yüksek öğretimin de konusuna göre Maarifle Me­
şihat arasında bölünmesi isteniliyordu. Bu düşünce, Maarif
hizmetini o zamanki duruma bakılınca, daha çok dağıtmak
demekti. Öyleyken yine ona «tevhidi tedrisat» demekten
çekinilmiyordu. Böyle türlü görüşler karşısında «Terbiye
ve tedriste vahdet“ten ne anlaşıldığının açıkça ve kesin ola­
rak ortaya konması gerekiyordu. Bu da ileriye doğru bir
adım daha atıldıktan sonra bir devrim kanunu ile sağlanmış­
tır. Şöyle ki:
«Müdafaa-i Hukuk» grubunun yeni seçim için kabul ettiği
dokuz umde ile “Sulh hakkındaki nokta-i nazardı, Gazi Mus­
tafa Kemal Paşanın 8 nisan 1339 (1923) tarihli beyanname­
siyle yayımlanmıştı. Beşinci umdemin sekizinci fırkasında
"Tahsil-i iptidaide tedrisatın terfih ve bilumum mektepleri­
mizin ihiiyacatımıza ve asrı esasata tevfiki ve muallim ve
Müderrislerimizin terfih ve ikdarı temin edilecektir. Vesait-i
münasibe ile halkın tenvir ve talimine de tevssül olunacaktır»
denilmişti, (l)
İşte yukarıda sözü geçen basamaklardan ve bu son adı
mdan sonra “Tevhidi tedrisat,, ın ne demek olduğu “3
mart 1340 (1924),, tarihli kanunda belirtilmişdir ki, bu kanun,
bir devrimin deyimidir.
Başvekil İsmet Paşa, 5/5/1925 te «Muallimler Birliği Kong­
resi,, azasına, kendilerini ziyaretleri sırasında irat buyur­
dukları nutukta “Tevhidi tedrisat« tan şöyle bahsetmişlerdi:
„.... Demindenberi yaptığımız hasbihallerde temas ettiği­
miz meselelerin muhtelif noktaları hakkında fikirlerimi arz
edeyim :
«Evvelâ, “Tevhidi tedrisat,, ın bazılarınca sui tefsir ve
sui telâkki edildiğini gördük. Bu işin müteşebbislerinin, mu­
akkiplerinin elbette yeknazarda dinsizlik ithamına maruz 1

(1) B u u m d e l e r , Z i y a G ö k a l p t a r a f ı n d a n ç ö z ü m l e n e r e k s ı n ı f l a n m ı ş
v e y o r u m l a n m ı ş , « D o ğ r u Y o l » b a ş l ı k l ı b i r k i t a p ç ı k h a l i n d e b a s t ı r ı l m ı ş ­
tır. ( A n k a r a m a t b u a t v e i s t i h b a r a t m a t b a a s ı , 1 3 3 9 ) . B u n d a n b a ş k a u m ­
d e l e r i n M a a r i f l e ilgili b u l u n a n f ı k r a s ı n ı ç ö z ü m l e m e k v e a ç m a k ü z e r e
( H a k i m i y e t - i M i l l i y e ) g a z e t e s i n d e M u s t a f a R a h m i ( B a l a b a n ) i m z a s ı y l e v e
(A s r i t e r b i y e ve m a a r i f ) b a ş l ı ğ ı y l a s ı r a l ı y a z ı l a r y a z ı l m ı ş , s o n r a b u y a z ı l a r
“G a z i p a ş a H a z r e t l e r i n i n M a a r i f u m d e s i v e a s r i t e r b i y e v e m a a r i f “a d ı y ­
la k i t a p h a l i n d e d e b a s ı l m ı ş t ı r . ( A n k a r a M a t b u a t v e i s t i h b a r a t m a t b a a s ı
1 3 3 9 ) .