Page 145 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitimi Kuruluşlar ve Tarihçeler
P. 145

1  2  *

              2 9   teşrinievvel  1339  (1923)  tarihli  ve  (364)  sayılı  kanunla
              ilânından  bir  müddet  sonra  T.  B.  M.  M.  ince  özdeş  tarihte
              kabul  olunan  üç  önemli  inkilâp  kanunundan  biridir,  öteki
              iki  kanun  da  «Seriye  ve  Evkaf  ve  Erkânı  Harbiyei  Umumi­
              ye  Vekâletlerinin  ilgasına»  dair  olan  3  mart  1 3 4 0   (1924)
              tarihli  ve  (429)  sayılı  kanunla  «Hilâfetin  ilgasına  ve  Hane­
              danı  Osmaninin  Türkiye  Cumhuriyeti  memaliki  haricine
              çıkarılmasına»  dair  olan  3  mart  1340  (1924)  tarihli  ve  (431)
             sayılı  kanundur.
                  İcra  Vekilleri  Heyeti  adına  B.  M.  M.  nde  okunan  ilk
              programın  (9  mayıs  (1920)  Maarif  işlerine  tealluk  eden  fık­
             rasından  birinci bölümde  bahsetmiştik:  Bu  fıkrada  bir  «gaye»
             olarak  tasarlanan  ve  ileriye  sürülen  temel  düşünceler  ara­
             sında  “Tevhidi  Tedrisat«  konusuna  doğrudan  doğruya  do­
              kunulduğu  görülmüyor.  Ancak  özdeş  proğramın  «Hakimi­
             yeti  Milliye«  gazetesinde  çıkan  (13  mayıs  1336  (1920)  No.
             29)  suretinde  sözü  geçen  fıkranın  içinde  bir  fark  göze  çarp­
             maktadır.  Şöyleki:  B.  M.  M.  Zabıt  Ceridesinden  alarak  bi­
             rinci  bölümdeki  yerine  geçirdiğimiz  metinde  u...  tedrisatı
             resmiyyeyi  bütün  mekteplerimizi  en  İlmî,  en  asrı  olan  bu
             esasat  ile  kavaidi  sıhhiye  dairesinde  yeniden  tanzim  ve
             programlarını  ıslâh  e t m e k . . . ,   denildiği  halde  bu  parça,
             «Hakimiyeti  Milliye»  deki  surette  “ ...tedrisatı  resmiyeyi
             bütün  vatanda  yeknasak  kılm ak  ve  im kân  hasıl  olduğu  anda  bütün
             mekteplerimizi  en  İlmî,  en  asrî  olan  bu  esasat  ile  kavaidi
             sıhhiye  dairesinde  yeniden  tanzim  ve  programları  ıslâh  et­
             mek,...«  şeklini  almış  bulunuyor.  Resmî  metnin  temel  tutul­
             ması  gerekli  olmakla  beraber,  «Hakimiyeti  milliye»deki  su ­
             rette  «bütün  vatanda  yeknasak  kılmak  ve  imkân  hasıl  ol­
             duğu  anda»  ifadesinin,  ibarenin  içine  bir  sehvi  andırmıya-
             cak  şekilde  iyice  yerleşmiş  olması  dikkati  çekmektedir.  Bu
             farkın  önemi, şüphesiz,  “...bütün vatanda yeknasak  kılmak...,
             sözünün  “Tevhidi  tedrisat«  fikrini  de  içine  almış  olması  ih­
             timalinden  doğmaktadır.
                 Mustafa  Kemal  Paşa  birinci  bölümde  andığımız  Maarif
             Kongresinde,  15  temmuz  1921  cuma  günü  söyledikleri  nu­
             tukta  şöyle  demişlerdi:
                 "Şimdiye  kadar  takibolunan  tahsil  ve  terbiye usullerinin,
             milletimizin  tarihi  tedennıyatında  en  mühim  bir  âmil  oldu-
   140   141   142   143   144   145   146   147   148   149   150