Page 716 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitimi Kuruluşlar ve Tarihçeler

684

Meşrutiyetin ikinci ilânından sonra hazırlanan (1909)
Maarifi Umumiye kanun tasarısının üçüncü faslı «Tedrisatı
hususiye» ye ayrılmış ve (190-217) maddeleriyle sonundaki
«Madde-i muvakkate»de özel öğretimle ilgili konular geniS
ölçüde hükümlere bağlanılmak istenilmiştir. Tedrisati ipti'
daiye kanuni muvakkatinde de özel öğretimle ilgili baz1
hükümler konmuştur. (M. 7, 20, 27, 9 0 * 9 6 ). Bundan sonra
bir «M ekâtibi Husıye Talimatnamesi» de yayımlanmıştır
(1915).

İkinci Meşrutiyet devrinde Müslüman OsmanlIlar için de
özel öğretim alanında etkinlik yolu büsbütün açılmış olu­
yordu: istipdat devrinin öğretimin resmîsine de özeline de
koyduğu türlü bezdirici engeller ortadan kalkmış, memle­
kette ümitlerle dolu bir kalkınma ve kurtulma havası esmeye
başlamıştı. Bir yandan resmî eğitim alanında yenileşme ve
düzenlenme hareketlerine girişilirken öte yandan özel
öğretim yolunda da başarılı adımlar atılmaya başlanmış»
İstnanbul’da 1909 yılında bu amaçla bir ortaklık (şirket)
kurulmasına da teşebbüs edilmiştir. Meşrutiyet devriminin
başında buluuan ittihat ve Terakki Cemiyeti de bu türlü
hareketler için önayak olmak yolunu tutmuş, aynı yıl içinde
Kadıköy İttihat ve Terakki kulübünde «Osmanlı İttihat
Mektepleri Cemiyeti» adiyle bir dernek kurulmutur. Bu cemi­
yetin, özel öğretim alanındaki başarılarından biri de Hay­
darpaşa’da - şimdi bulaşıcı hastalıklar hastahanesinin bulun­
duğu - bir okul binası yaptırmış olmasıdır. 1910 da yine
İstanbul’da «Şirket*i Tedrisiye-i Osmaniye» adiyle bir ortaklık
daha kurulmuştur. 1911 de özel öğretim işini daha ileri
götürmek ve ilk derecedeki özel okullardan yetişen öğrenci­
leri alan-bir «Mekâtib-i Hususiye İdadisi» açmak için de
«Osmanlı hususi mektepleri tevhidi mesai Cemiyeti» adında
bir dernek yapılmıştır.

İkinci Meşrutiyet devrinde, önceki devirlerde açılmış
bulunan özel okullardan yaşıyabilenleriyle bu devirde
kurulan, özel okullar etkinliklerine devam etmişler, ancak
Meşrutiyetin ilk yıllarında özel öğretim alanında görülen
gelişme, hele biribirini kovuşturan harbler yüzünden ilk
hızını çok kaybetmiştir.