Page 116 - Türkiye'de Eğitim Bilimleri Tarihi Üzerinde Bir Araştırma

88 TÜRKİYE’DE EĞİTİM BİLİMLERİ TARİHİ

yine meslek sorunları. Her şeyi olduğu yerde bıraktım. Abandım üzerine
ve doğaısu, yer gibi de okudum. İşte, beni, öğretmenlik konusu ve bu­
nunla ilgili olarak, işlenmiş fikirlerle ilk buluşturan kitap budur.”('*)

Ethem Nejat (1882-1921):
İkinci Meşrutiyet döneminde eserleri ve uygulamalarıyla eğitime
katkıda bulunan, öğretmen okulu müdürlerinden biri de Ethem Nejat’tır.
Ethem Nejat, İstanbul’da doğdu. Üsküdar İdadisini ve Yüksek Ti­
caret Mektebini bitirdi. İkinci Abdülhamit döneminde gazetecilik yaptı.
Zamanının yöneticileri ile anlaşamadığından Avrupa’ya kaçtı. Orada Jön
Türkler’le işbirliği yaptı. II. Meşmtiyete kadar Fransa ve Amerika’da bu­
lundu.
II. Meşrutiyetin ilânından sonra yurda döndü ve çeşitli öğretmen
okullarında müdürlük ve çeşitli illerde Maarif Müdürlüğü yaptı.
II. MeşRitiyet’ten önce Avrupa ve Amerika’daki yeni okulları gör­
düğü için, buralardaki uygulamaları, kendi okulunda gerçekleştirmeye ve
çıkardığı “Yeni Fikir’’ adlı dergide yaymaya çalıştı. Sâtı Bey gibi, o da,
özellikle ilköğretim üzerinde durdu. Onun İstanbul Öğretmen Okulunda
yaptıklarını, çalıştığı yerlerde de yapmaya çalıştı. 1915 (1331) yılında
yayımlanan “Terbiye-i İptidaiye Islahatı’’ (İlk Eğitim Reformu) adlı ki­
tapçıkta, Amerika ve Avrupa’da gördüğü okullardan esinlenerek, öğ­
retmen okullarım, çevresinin özelliklerine göre tarıma, ticarete ve sanata
yönelik olarak geliştirmek ve her birini, çevresinin birer eğitim merkezi
yapmak istedi. Kitabında bu yönde önerilerde bulundu.
İttihat ve Terakki sorumlu yazmanı Celal Bey’e de verdiğini be­
lirttiği bu raporda, mevcut öğretmenlerin iyileştirilmesi, ilköğretimde
memur yetiştirmek yerine, halkın bilgi ve düşünce düzeyini yük­
seltmeye, ulusal duygu aşılamaya, yetenekleri geliştirmeye, köy ya­
şamını uygarlaştırmaya, tasarruf zevki vermeye ve nihayet, insanlık ve
sorumluluk duygusu aşılamaya önem vermiştir. Ayrıca beden eğitimi,
tarım öğretimi, çocuk bahçeleri (ana okulları), yatılı ilkokullar ve halk
okulları açılmasını önermiştir. Buralarda uygulamaya dayalı olarak uz­
manların verecekleri konferanslarla halkın aydınlatılmasını istemiş, eği­
tim ve öğretim müzeleri ile öğretim araçları ve aydınların yetiştirilmesi
üzerinde durmuştur.

(15) Balkır. Süleyman Edip, E.ski Bir öğretm enin Anıları, 1968, s.39.