Page 111 - Türkiye'de Eğitim Bilimleri Tarihi Üzerinde Bir Araştırma

II . MEŞRUTİYET IX^NEMİ 83

Sâtı B ey’in Diğer Pişerleri:
Sâtı Bey, ayrıca, birçok dergi ve gazetelerde de eğitimle ilgili yazılar
yazmış ve tartışmalara girmiştir. Bakanlığa sunduğu “Lâyihalarım”
( 1326) 19 10 adlı kitap da eğitimle ilgilidir. Birçok konferans da vermiş ve
bunlar dergilerde yayımlanmıştır. Bazıları da kitap haline getirilmiştir.
“Lâyihalarım”’ da öğretmen okullarının programları, maarif ıslahatı,
müzeler, Avupa’ya öğrenci gönderme, öğretmen yetiştirme üzerinde dur­
muştur. “Vatan” adlı kitabında da eğitim konularına değinmiştir.
“Ümit ve Azim” kitabında “Irk ve Terbiye” konusunda şöyle diyor:
“Her kavmin, tamamıyla kalıtımsal birer eğilim ve mizacı bu­
lunduğu kabul edilse bile, bundan, o kavmin tamamıyla kalıtımsal bir
ahlâkı olduğu yolunda bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Kavimlerin me­
ziyetleri, esasi mizaçlarına göre değil, bunun aldığı şekillere göre belirir.
Bu şekiller ise, kavmin toplumsal dunmılarına, eğitim şekline göre ka­
rarlaşıp yerleşir. Herhalde, ahlâkî eğitimin etki sınırı pek geniş, eğitim
çalışmalarının etki ve kapsamı pek büyük demektir. Bir kavmin doğal
özellikleri, her ne olürsa olsun, kavmin toplumsal durumunun ve genel
eğitiminin değiştirilmesi ve ıslâh edilmesi .sayesinde ahlâkta da derin bir
değişiklik ve verimli bir ilerleme .sağlanabilir. Buna kaani olmak, buna
kuvvetle inanmak, özellikle bizim için çok gereklidir’^ )
I9l0’da öğretmen okulunda verdiği bir konferan.sta, eğitimde güdü­
lenmenin ve çevrenin rolüne değinmiştir. Ona göre, çalışma, çaba, ger­
çek sevgisi, araştırma zevki ve güdü, çevrenin rolünü tamamlamaktadır.
Bunun için, okulda bunlara çok önem verilmelidir.
“Meslek Aşkı ve Fedakârlık" başlıklı bir konferansında şöyle di­
yordu:
"Size, tâ, kalbimin derinliklerinden kopan bir .ses ile tavsiye ede­
ceğim. Mesleğinizi .sevininiz ve uğrunda özveriye azmediniz. Yalnız
maddi makamlara, maddi ödüllere bakmayınız. ' iyice biliniz ki,
mânevi makamlar, en yük.sek maddi makamlardan bile kat kat daha yük­
sektir.... Ve bugün bu halimizde, böyle mânevi makpmhjr itibariyle, hiç
hir meslek, öğretmenlik mesleği kadar ürün verici değildir. Artık, her
yük.selişin, öğretmenler, ancak öğretmenler .sayesinde kabil olabileceği
^>11 devirde, bu mesleğin hem en önemli ve hem de ihmal edilmiş bir meslek

(6) Silil, M., Ümit ve Azim, 1327/1911, s. 5