Page 195 - Mevlana'nın Eğitim Görüşleri

düşüncesini hayallerden, vehimlerden, zanlardan kurtardığı zaman daha
temiz, yükü daha hafif olarak ve daha hızlı gidebilir.

Varlık (öz) ömür

yokluk zaman yokluk

Her şey yokluk evreninden, varlık evrenine giriyor ve orada,
zamanın hızlı akışı içinde hayatını sürdürmeye bakıyor. Đnsanlar bu ömür
akışı içinde gördüklerini, yaşadıklarını gönül ışığı ile birleştirerek bilgi
haline getirip kendilerinden sonra geleceklere bırakıyorlar. Diğer
varlıklar yokluk evreninde kendilerine öğretilenleri yapmakla veya
insanın yaptıklarından yararlanmakla ömür ırmağını geçiyorlar. Đçinde
yaşadığımız zaman da belli bir yerde durmuyor; o da kendinden daha
yavaş işleyen başka bir zamanın içinde akıp gidiyor.

Đnsan düşüncesi açısından, bu dünyada esas olan şekillerden
ziyade anlamlardır. Kelimeler hiç bir zaman varlıkların anlamını tam
olarak ifade edemezler. Kelimeler varlıkların bir yansımasıdır. Bu
yansımayı anlayabilmenin yolu varlığın yani özün kendisine
ulaşabilmektir. Sözler bir yuva gibi, anlamlar oradan uçan kuşlar gibidir
veya başka bir deyişle anlamlar bir nehirde akan sular gibidir. Đnsan onu
genelde aynı su sanır, oysa o her an değişmekte, yenilenmektedir. Đnsan
düşüncesi de öyle bir anlamlar akarsuyudur. Düşünce ırmağı aynı
kaynaktan gelmekte, yalnız insanlar onun üzerini çeşitli çöpler ve
1
pisliklerle doldurduğu için farklı gözükmektedir .

Düşünce, nesnelerin ve olayların anlamıdır. Varlık dünyasındaki
olaylar ve nesneler karmakarışıktır; ancak anlamlara ulaşırsak, nesnelerin
ve olayların temelini bulursak dünya daha aydınlık bir hale gelir; çünkü
anlamlar varlıkların ve olayların derinliklerine gizlenmiştir. Anlamları
insan aklı ve düşüncesi çeşitli metotlarla açığa çıkarır ama bunlar açıkta
fazla kalamayacağı için, açığa çıkan her anlamı söz ile bağlar, söze
hapseder; yoksa esası hürriyet olan anlamlar gene kaybolup giderler. Bu
bakımdan düşüncelerin ortaya çıkardığı anlamları söze bağlamada büyük
2
faydalar vardır; ancak anlamın söz içine tamamen alınamadığı ve bu
sırada büyük bir kısmının dışarıda kaldığı, kaçıp kaybolduğu da
ortadadır. Sözler söylendiğinde de istenilen anlamlar ortaya çıkmayabilir
veya amaçlanandan çok farklı anlamlar çağrıştırabilir.

Anlamlar genelde insanlardan gizlenmiştir; çünkü varlık yalnız
anlamdan meydana gelmez, anlamın ortaya çıkması için maddeye ve
oluşa (olaylara) ihtiyacı vardır. Dünyanın düzeni, anlamlarla maddenin
karışmasıdır. Bu düzen, anlamla maddenin birbirini tamamlayarak
varlığa dönüşmesine bağlıdır. Sevginin de, anlamın da ortaya çıkması

1
Mesnevi. 2/3295-3301
2
Mesnevi. 1/1526-1537